Home > Pausschap

Het Pausschap

Als plaatsbekleder van Christus en opvolger van de apostel Petrus
belichaamt en bevordert de Paus de eenheid onder
de kerken, de bisschoppen en de gelovigen.


- Kerngegevens - Organogram - Wapen - Vlag - Embleem - Kledij - Links -



- Het PAUSSCHAP -

Kerngegevens

Huidige Paus:



Wapen en Vlag:

Embleem:

Taak:



Status:




Functies:



Aanhef:
Aanspreektitel:

Officiële titels:






Benoeming:
Ambtstermijn:
Ambtszetel:

Homepage:


Z.H. Benedictus XVI (Joseph Ratzinger)
Gekozen op 19 april en ingehuldigd op 24 april 2005.




(Naast deze tekenen van het ambt, heeft
elke Paus ook een persoonlijk wapen en
een persoonlijke vlag)









Het handhaven en bevorderen van de eenheid onder de kerken, de bisschoppen en de gelovigen, alsmede het op mondiale schaal verkondigen van het geloof.

Religieus wereldleider en soeverein volkenrechtssubject
met volledige diplomatieke betrekkingen met 174 landen
en vertegenwoordigingen bij 33 internationale organisaties,
alsmede soeverein staatshoofd van de staat Vaticaanstad.

- Bisschop van Rome,
- Hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk,
- Staatshoofd van Vaticaanstad

Zijne Heiligheid de Paus
Heilige Vader; Uwe Heiligheid

Plaatsbekleder van Christus, Opvolger van de apostel Petrus, Opperherder van de Universele Kerk, Patriarch van het Westen, Primaat van Italië, Aartsbisschop en Metropoliet van de Romeinse Kerkprovincie, Bisschop van Rome, Soeverein staatshoofd van Vaticaanstad, Servus Servorum Dei, Pontifex Maximus, Pater Patrum.

Uitverkiezing door de stemgerechtigde kardinalen
Voor het leven
Het Apostolisch Paleis in Vaticaanstad

www.vatican.va


Home > Pausschap - naar boven


Organogram Pausschap

Home > Pausschap - naar boven


- Het WAPEN van het PAUSSCHAP -


Beschrijving
- Het wapen van het Pausschap bestaat uit een rood veld met daarop twee schuingekruiste sleutels, de één van zilver de ander van goud, met de hand-
vatten naar beneden en de baarden naar boven gericht, bijeengehouden door een rood koord en bekroond door een pause-
lijke tiara van goud en zilver met een rode voering.

Symboliek
- Zie voor de symboliek van de tiara en de sleutels de uitleg bij het embleem van het Pausschap. De kleur rood geldt al sinds de Middeleeuwen als de kleur van
de Kerk en van het Pausschap.

Gebruik
- Dit wapen wordt overal gebruikt daar waar het Pausschap door een wapen gesymboliseerd kan of mag worden, alsmede om de soevereiniteit aan te geven, die de Paus over Vaticaanstad en de daarmee verbonden exterri- toriale zones uitoefent.
- Aangezien dit het wapen van het Pausschap als instituut is, voert elke Paus ook een eigen persoonlijk wapen, bestaande uit zijn persoonlijke wapenschild, voorzien van de tekenen van zijn ambt. Tot en met paus Johannes Paulus II waren die tekenen identiek aan het embleem van het Pausschap, namelijk de tiara en de sleutels, maar sinds paus Benedictus XVI is de tiara vervangen door een mijter en is er het pauselijke pallium aan toegevoegd.


Home > Pausschap - naar boven


- De VLAG van het PAUSSCHAP -


Beschrijving
- De vlag van het Pausschap bestaat uit twee verticale banen, de baan aan de kant van de vlaggestok is geel, de ander wit, met op deze witte baan het embleem van het Pausschap met de tiara en de sleutels.

Gebruik
- Deze vlag wordt overal gebruikt daar waar het Pausschap door een vlag ge-
symboliseerd kan of mag worden, als-
mede om de soevereiniteit aan te geven, die de Paus over Vaticaanstad en de daarmee verbonden exterritoriale zones uitoefent.
- Aangezien dit de vlag van het Pausschap als instituut is, voert elke Paus daarnaast ook een eigen persoonlijke vlag. Die persoonlijke vlag is identiek aan die van het Pausschap, maar in plaats van het embleem van het Pausschap met de tiara en de sleutels, is op de witte baan het persoonlijke wapen van de betreffende Paus afgebeeld.

Geschiedenis
- In de 17e eeuw werd door de Pauselijke Staten een rode vlag met daarop een afbeelding van Christus aan het kruis met aan weerszijden de apostelen Petrus en Paulus gevoerd. In de 18e eeuw is dan sprake van een vlag met twee verticale banen in de kleuren rood en geel (tevens tot op de dag van vandaag de kleuren van de stad Rome), soms voorzien van de tiara en de sleutels. Het is echter goed mogelijk dat eerder sprake is van de pauselijke kleuren rood en geel (die voor velerlei doeleinden, zoals bijv. kokardes, gebruikt werden), dan van een specifieke vlag.
- Nadat Napoleon de Pauselijke Staten had ingenomen, bepaalde paus Pius VII op 16 maart 1808 dat voortaan geel en wit de nieuwe pauselijke kleuren zouden zijn. Deze nieuwe kleuren zijn mogelijk ontleend aan de sleutels uit het pauselijk embleem. Na 1815 verschijnt er dan ook een pauselijke vlag voor de zeevaart in deze kleuren, voorzien van de tiara en de sleutels, welke in 1825 officieel de burgerlijke vlag van de Pauselijke Staten werd. Tezelfdertijd werd waarschijnlijk door het leger te land een geheel witte vlag voorzien van het pauselijk embleem gebruikt. Deze vlaggen werden gebruikt totdat Italiaanse troepen in 1870 ook het laatste stuk van de Pauselijke Staten hadden ingenomen.
- Nadat de Paus Vaticaanstad als onafhankelijk territorium teruggekregen had, is de voormalige burgerlijke vlag van de Pauselijke Staten sinds 8 juni 1929 ook de officiële vlag van de staat Vaticaanstad.

Links
- Artikel met o.m. historische afbeeldingen: Flags of the World
- Toelichting op www.vatican.va


Home > Pausschap - naar boven


- Het EMBLEEM van het PAUSSCHAP -


Beschrijving
-Het embleem van het Pausschap bestaat uit twee schuingekruiste sleutels, de één van zilver de ander van goud, met de handvatten naar beneden en de baarden naar boven gericht, bijeengehouden door een rood koord en bekroond door een pauselijke tiara van goud en zilver met een rode voering.

Symboliek
De betekenis van dit embleem wordt wel als volgt verklaard:
- De sleutels symboliseren de macht om te binden en te ontbinden, zoals die door Christus aan de apostel Petrus is verleend (Mattheus 16:19). De gouden sleutel aan de (heraldische) rechterzijde staat daarbij voor de macht die zich tot in de hemel uitstrekt, de zilveren sleutel aan de (heraldische) linkerzijde voor de macht over de gelovigen op aarde. De handvatten van beide sleutels zijn naar beneden gericht omdat zij in handen zijn van de Paus als Christus' plaatsbekleder op aarde. Hun baarden, die zijn uitgesneden in de vorm van een kruis om aan te geven dat dit alles door de kruisdood van Christus verkregen is, wijzen omhoog omdat de macht om de binden en te ontbinden tot in de hemel werking heeft. De beide sleutels zijn met een rood koord samengebonden om aan te geven dat ze gezamelijk verleend zijn en bij elkaar horen.
- De tiara symboliseert met zijn drievoudige kroon de heerschappij van de Paus over de strijdende, de lijdende en de triomferende Kerk, alsmede zijn drievoudig ambt als priester, herder en leraar, of ook zoals de oude kroningsformule het formuleert: als "Vader van de vorsten en koningen, de Bestuurder van de wereld en op aarde de Plaatsbekleder van onze Verlosser Jezus Christus"

Gebruik
- Dit embleem wordt overal gebruikt daar waar het Pausschap door een embleem gesymboliseerd kan of mag worden, alsmede om de soevereiniteit aan te geven, die de Paus over Vaticaanstad en de daarmee verbonden exterritoriale zones uitoefent.

Geschiedenis
-De sleutels verschenen eerstmaals in de 13e eeuw op kerkelijke vlaggen, munten en zegels en vervolgens in en naast de wapens van de Pausen, om tenslotte, zoals nu gebruikelijk is, schuingekruist achter of boven het pauselijk wapen te worden geplaatst.
- De tiara is waarschijnlijk voortgekomen uit een witte muts in de vorm van een suikerbrood (camelaucum of phrygium) die afkomstig was uit het Oosten. Een eerste kroon rondom deze muts verscheen eerstmaals tussen de 9e en de 11e eeuw, mogelijk omdat de Pausen in die tijd ook wereldlijke macht verkregen. De tweede kroon werd door paus Bonifatius VIII (1294-1303) toegevoegd en de derde tenslotte door paus Benedictus XI (1303-1304) of Clemens V (1305-1314). Sindsdien is de tiara met drie kronen het symbool van de pauselijke soevereiniteit en waardigheid. Als heraldisch ornament komt de tiara voor het eerst voor bij het wapen van paus Johannes XXII (1316-1334).
- Nadat paus Paulus VI reeds symbolisch afstand had gedaan van de tiara en paus Johannes Paulus I niet meer daarmee gekroond is, heeft tenslotte paus Benedictus XVI in 2005 ook afstand gedaan van de tiara in het pause- lijk wapen en deze vervangen door een mijter. Of dit ook gevolgen heeft voor het embleem, het wapen en de vlag van het Pausschap als instituut is vooralsnog onbekend.

Bronnen en Links
- Bruno Bernard Heim: Kerkelijke heraldiek van 1270 tot Johannes Paulus II, Averbode/Helmond 1979.
- Paus Benedictus XVI laat tiara weg uit wapen


Home > Pausschap - naar boven


- De PAUSELIJKE KLEDIJ -


Paus Johannes Paulus II
met de rode saturno
en de witte overjas
Paus Benedictus XVI
met de rode saturno
Paus Benedictus XVI
met camauro, greco en tabaro
Inleiding
Net zoals voor alle hoge geestelijken (prelaten), zijn er ook voor de Paus drie soorten kledij: de gewone dagelijkse kledij, koorkledij en liturgische kledij. Deze zullen hierna uitvoerig besproken worden:

Dagelijkse kledij
- Dagelijkse kledij (It.: Abito piano) wordt gedragen wanneer er geen bijzondere gelegenheid is waarvoor het dragen van koor- of liturgische kledij vereist is.
- Voor de Paus bestaat de dagelijkse kledij uit een witte toog (soutane) met schoudermantel (zimarra), een witte sjerp (fascia) van moiré-zijde en een wit zijden kalotje (zucchetto). Gecompleteerd wordt een en ander door het borstkruis (pectorale) en de pauselijke vissersring.
- Buitenshuis draagt de Paus indien nodig 's winters een lange witte overjas (greco) en bij wat meer feestelijke of plechtige gelegenheden een lange rode cape met goudstiksel (tabaro).

- Als hoofddeksel werd daarbij in vroeger eeuwen 's zomers een met goudstiksel versierde bolvormige rode hoed met een brede gebogen rand gedragen (de zgn. saturno) en 's winters een met wit bont gevoerd roodfluwelen hoofdkapje (de camauro).
- De camauro werd voor het laatst gedragen door paus Johannes XXIII en de saturno doorJohannes Paulus II in de jaren '80 van de 20e eeuw. Geheel onverwacht heeft paus Benedictus XVI deze beide historische pauselijke hoofddeksels weer in ere hersteld (zie foto's).

- De dagelijkse kledij van de Paus werd ruim 200 jaar lang gemaakt door de Romeinse firma Gammarelli. Het was dan ook opmerkelijk toen in oktober 2005 paus Benedictus XVI liet weten zijn kleding niet meer door Gammarelli te laten maken, maar door de kleermaker die hem als kardinaal reeds kleedde.


Koorkledij
- Koorkledij (It.: abito paonazzo) wordt gedragen bij plechtige gelegenheden en liturgische ceremoniën die niet tijdens de viering van de Eucharistie plaatsvinden.
- Voor de Paus bestaat de koorkledij uit de witte toog met daaroverheen een rochet (een met kant versierd halflang wit koorhemd met smalle mouwen) en een rode schoudermantel (mozzetta). De schoudermantel is in de zomer van zijde en in de winter van fluweel en afgezet met een witte bontrand. Tijdens de Paastijd kon een witte schoudermantel van met bont gevoerde witte zijde gedragen worden.
- Over dit alles heen wordt het borstkruis (pectorale) en de pauselijke staatsiestola gedragen. Die laatste is normaliter uitgevoerd in met gouddraad bestikte rode stof, maar kan ook weer tijdens de Paastijd vervangen worden door een wit exemplaar.
- Daar waar voor andere prelaten het bij koorkledij behorende hoofddeksel de bonnet (biretta) is, droegen de Pausen een met wit bont gevoerd roodfluwelen kapje (camauro).
- Paus Johannes Paulus II heeft deze koorkledij zelden gedragen en volstond meestal met alleen de pauselijke staatsiestola over de witte soutane te dragen. Paus Benedictus XVI heeft de hierboven beschreven pauselijke koorkledij echter weer volledig in ere hersteld, inclusief (sinds 2008) de witte variant voor tijdens de Paastijd.



Paus Benedictus XIV (1740-1758)


Paus Benedictus XVI (2005-heden)



Paus Benedictus XVI met witte
schoudermantel en staatsiestola


Liturgische kledij
- Liturgische kledij wordt gedragen tijdens het celebreren (of in geval van andere geestelijken ook concelebreren) van de H. Eucharistie.
- Voor de Paus is de liturgische kledij tegenwoordig hetzelfde als voor een aartsbisschop: over de dagelijkse kledij komt eerst het amict, dan de albe, bijeengehouden door de cingel, daaroverheen de stola en het kazuifel, en tenslotte het pallium (sinds paus Benedictus XVI is het pallium dat de Paus draagt echter anders van vorm dan de aartsbisschoppen plegen de dragen).
- Als liturgisch hoofddeksel wordt een mijter gedragen en aangezien de Paus in alle gevallen de hoofdcelebrant is, draagt hij altijd een meer of minder rijk versierd exemplaar (Lat.: mitra pretiosa of mitra gemmata).



Paus Benedictus XVI gekleed in een koorkap
en met een grote mitre pretiosa
tijdens het Kerstvigilie 2011


Links
- Pauselijke kledij tijdens het Urbi et Orbi: katholiek.weblog.nl
- Foto's en besprekingen van Papal clothing and liturgical practices
- Veel foto's van de diverse kledingstukken: Dappled Photos


Home > Pausschap - naar boven


- LINKS -


Officiële homepage: English - Deutsch - Français


Overzicht van EWTN: The See of Peter

Wikipedia-artikelen: Nederlands - Deutsch - English - Français

Artikel uit de Catholic Encyclopedia (1911): The Pope

Geschiedenis van het Pausschap

Het Pauselijk Paleis in Avignon: www.palais-des-papes.com

www.popechart.com

Modern Popes (1800-heden) - Post-Reformation Popes (1665-1799)

De wapens van de Pausen sinds 1198: www.araldicavaticana.com

De "Jongeren van de Paus": www.papaboys.it


Individuele Pausen

Zie voor links betreffende de individuele Pausen:

- Benedictus XVI - Johannes Paulus II - Johannes Paulus I -

- Paulus VI - Johannes XXIII -

Pius XII: www.piusxiipope.info

Pius IX: www.papapionono.it - www.piustheninth.com


Home > Pausschap - naar boven


© April 2005 -